Matterhorn – pierwsi zdobywcy. Whymper, Carrel i wyścig na szczyt

Historia zdobycia Matterhornu

Historia zdobycia Matterhornu to fascynujący rozdział w dziejach alpinizmu, pełen dramatyzmu, rywalizacji i niesamowitych wyczynów. Ten majestatyczny szczyt, wznoszący się na granicy Szwajcarii i Włoch, przez długi czas był uważany za niemożliwy do zdobycia. Jego charakterystyczna piramidalna sylwetka stała się symbolem Alp i wyzwaniem dla najodważniejszych wspinaczy XIX wieku.

Pierwsze udane wejście na Matterhorn miało miejsce 14 lipca 1865 roku i było kulminacją lat prób, niepowodzeń i intensywnej rywalizacji między alpinistami z różnych krajów. To wydarzenie nie tylko zapisało się na kartach historii alpinizmu, ale także znacząco wpłynęło na rozwój tej dyscypliny, ustanawiając nowe standardy i techniki wspinaczkowe.

Tło historyczne i znaczenie Matterhornu

Matterhorn, zwany również Cervino we Włoszech, od wieków fascynował ludzi swoim majestatycznym wyglądem. W epoce romantyzmu, gdy alpinizm zaczął zyskiwać na popularności, szczyt ten stał się symbolem niedostępności i wyzwaniem dla śmiałków z całej Europy.

Pierwsze próby zdobycia szczytu

Pierwsze udokumentowane próby zdobycia Matterhornu sięgają lat 50. XIX wieku. W 1857 roku włoski inżynier Giordano rozpoczął systematyczne badania góry, szukając możliwych dróg wejścia.

• Jean-Antoine Carrel – od 1861 roku regularnie atakował szczyt od strony włoskiej;
• Wyzwania – strome ściany, niestabilne skały, zmienne warunki atmosferyczne;
• Rywalizacja – niepowodzenia podsycały determinację wspinaczy.

W tym okresie na arenę wkroczył Edward Whymper, młody angielski rysownik i alpinista, którego nazwisko na zawsze zostanie związane z historią pierwszego wejścia na Matterhorn.

Edward Whymper i jego rola w zdobyciu Matterhornu

Edward Whymper odegrał kluczową rolę w historii zdobycia Matterhornu. Jego determinacja, umiejętności i strategia doprowadziły do pierwszego udanego wejścia na ten legendarny szczyt w 1865 roku.

Biografia Edwarda Whympera

• Urodzony – 1840 rok w Londynie;
• Wykształcenie – rytownik i ilustrator
• Początek kariery alpinistycznej – 1860 rok, pierwsza wizyta w Alpach;
• Osiągnięcia – zdobycie wielu dziewiczych szczytów w Alpach;
• Matterhorn – siedem nieudanych prób między 1861 a 1865 rokiem.

Przygotowania i strategia Whympera

Strategia Whympera w dążeniu do zdobycia Matterhornu opierała się na dokładnym rozpoznaniu terenu i systematycznym planowaniu. Po każdej nieudanej próbie analizował swoje błędy i szukał nowych rozwiązań.

• Wybór drogi – północno-wschodnia grań (grań Hörnli);
• Zespół – doświadczeni przewodnicy Michel Croz i Peter Taugwalder z synem;
• Sukces – 14 lipca 1865 roku, pierwsze wejście na szczyt Matterhornu.

Jean-Antoine Carrel i jego podejście do Matterhornu

Jean-Antoine Carrel, znany również jako 'Bersagliere’, był włoskim przewodnikiem górskim i jednym z pionierów alpinizmu. Jego niezwykła determinacja i głęboka znajomość góry również uczyniły go kluczową postacią w wyścigu o pierwszy szczyt Matterhornu.

Życie i kariera Carrela

Jean-Antoine Carrel urodził się w 1829 roku w Valtournenche, u podnóża Matterhornu. Od młodości był związany z górami, pracując jako przewodnik i myśliwy.

• Przydomek – 'Bersagliere’ (ze służby w armii włoskiej);
• Kariera alpinistyczna – rozkwit w latach 60. XIX wieku;
• Innowacje – rozwój technik wspinaczkowych i sprzętu (liny, haki skalne);
• Podejście – wielokrotne ataki na Matterhorn od strony włoskiej.

Rywalizacja z Whymperem

Rywalizacja między Carrelem a Whymperem stała się legendą w historii alpinizmu. Mimo różnych pochodzeń i motywacji, obaj mężczyźni dzielili tę samą obsesję: zdobycie Matterhornu. Ich współzawodnictwo charakteryzowało się:

• Intensywnością – obaj byli zdeterminowani, by jako pierwsi stanąć na szczycie;
• Wzajemnym szacunkiem – doceniali swoje umiejętności i zaangażowanie;
• Współpracą i rywalizacją – Carrel początkowo był przewodnikiem Whympera, później skupił się na własnych ekspedycjach.

Kulminacją tej rywalizacji był lipiec 1865 roku, gdy obie strony przygotowywały się do decydującego ataku:

• Carrel – prowadził włoską ekspedycję od południowej strony;
• Whymper – zaatakował od północy.

Ironią losu było to, że gdy Carrel był już blisko szczytu, zobaczył Whympera i jego zespół triumfujących na wierzchołku. Mimo porażki w wyścigu o pierwsze wejście, Carrel nie poddał się i trzy dni później, 17 lipca 1865 roku, jako pierwszy zdobył Matterhorn od strony włoskiej, utrwalając swoje miejsce w historii alpinizmu.

Wyścig na szczyt i jego konsekwencje

Wyścig na szczyt Matterhornu w 1865 roku był kulminacją wieloletniej rywalizacji między najwybitniejszymi alpinistami epoki. To wydarzenie nie tylko zapisało się złotymi zgłoskami w historii alpinizmu, ale również przyniosło tragiczne konsekwencje, które na długo pozostały w pamięci społeczności górskiej.

Ten wielowymiarowy charakter rywalizacji nadał wyścigowi na szczyt Matterhornu dodatkowe znaczenie, wykraczające poza czysto sportowe współzawodnictwo.

Dzień zdobycia Matterhornu

14 lipca 1865 roku przeszedł do historii jako dzień pierwszego udanego wejścia na Matterhorn. Oto kluczowe fakty:

• Zespół Whympera – Edward Whymper, Lord Francis Douglas, Charles Hudson, Douglas Haddow oraz przewodnicy Michel Croz i dwaj Taugwalderowie (ojciec i syn);
• Trasa – północno-wschodnia grań, dziś znana jako Hörnligrat;
• Czas zdobycia szczytu – 13:40.

Moment triumfu był pełen emocji. Whymper, chcąc zaznaczyć swoje zwycięstwo, zrzucił ze szczytu kamienie, które zauważył Carrel, wspinający się po przeciwnej, włoskiej stronie góry. Ten gest symbolizował osobisty sukces Whympera i otwarcie nowego rozdziału w historii alpinizmu.

Tragiczne skutki i dziedzictwo

Euforia ze zdobycia szczytu szybko ustąpiła miejsca tragedii. Podczas zejścia doszło do wypadku, w którym zginęło czterech z siedmiu członków zespołu Whympera: Croz, Hudson, Hadow i Douglas.

Matterhorn, ze swoją dramatyczną historią pierwszego wejścia, stał się ikoną alpinizmu, przyciągając kolejne pokolenia wspinaczy i inspirując do podejmowania nowych wyzwań w górach całego świata.

Fot. główne: Edward Whymper i Jean-Antoine Carrel – ANKAWÜ (Wikipedia), CC BY-SA 3.0 / Unknown (Wikipedia), CC BY-SA 4.0