Musała – najwyższy szczyt Bułgarii i Półwyspu Bałkańskiego

Musała – co warto wiedzieć o tym szczycie?

Musała góruje nad pasmem Riła, zajmując szczególne miejsce w topografii całego regionu. Szczyt znajduje się w granicach Parku Narodowego Riła, który stanowi największy obszar chroniony w Bułgarii. Z wierzchołka Musały rozciąga się panorama obejmująca wszystkie główne pasma górskie tego kraju – poza resztą pasma Riły ze szczytu widać:

• Witoszę na północnym zachodzie;
• Sredną Gorę na północnym wschodzie;
• Bałkany wzdłuż północnego horyzontu;
• Rodopy na południowym wschodzie;
• Pirin na południu;
• Osogovo i Ruy na zachodzie.

Masyw Musały zbudowany jest głównie z paleozoicznego granitu przeciętego żyłami porfiru granitowego. Charakterystyczne dla tego obszaru są górsko-łąkowe gleby porośnięte głównie alpejską roślinnością. Południowa część masywu może pochwalić się pięknymi górskimi pastwiskami. Flora i fauna tego rejonu jest wyjątkowo zróżnicowana. Obejmuje liczne gatunki drzew, w tym macedońską sosnę i bułgarską jodłę na średnich zboczach. W okolicy występują liczne jeziora polodowcowe, które stanowią dodatkową atrakcję dla turystów.

Klimat i warunki pogodowe na szczycie Musały

Musała charakteryzuje się surowym klimatem górskim. Ze średnią roczną temperaturą wynoszącą około -2,9°C, jest najzimniejszym miejscem w Bułgarii i na całym Półwyspie Bałkańskim. Temperatury utrzymują się poniżej 0°C aż przez około 8 miesięcy w roku. Niech cię zatem nie zwiodą letnie miesiące – planując trekking w okolicy szczytu, musisz dobrze się przygotować. Oto co warto wiedzieć o tamtejszych warunkach pogodowych:

• luty jest najzimniejszym miesiącem ze średnią temperaturą -12°C, podczas gdy sierpień, najcieplejszy miesiąc, osiąga średnio zaledwie 5,4°C;
• rekordowo niska temperatura zanotowana na Musale wynosiła -31,2°C, najwyższa zaś 18,7°C;
• około 45% rocznych opadów na Musale stanowi śnieg, a pokrywa śnieżna utrzymuje się przez około 200-254 dni w roku (ponad sześć miesięcy);
• wiatry wieją głównie z północnego zachodu. 

W pobliżu szczytu znajdują się źródła trzech głównych rzek Bułgarii – Iskeru, Maricy i Mesty. W 1960 roku na szczycie zbudowano stację badania promieni kosmicznych we współpracy z Węgierską Akademią Nauk, która prowadziła eksperymenty naukowe przy użyciu teleskopu mionowego. Niestety budynek uległ zniszczeniu w wyniku pożaru – miało to miejsce 29 października 1983 roku.

Popularna trasa turystyczna prowadząca na szczyt Musały

Istnieje kilka tras prowadzących na szczyt Musała, jednak najpopularniejsza biegnie z kurortu Borowec, który znajduje się około 80 km od Sofii, stolicy Bułgarii. Z Polski najlepiej dotrzeć tam samolotem – inaczej czeka cię wielogodzinna podróż autokarem lub własnym samochodem. Istnieją jednak zalety tej ostatniej wymienionej przez nas opcji. To przede wszystkim największa niezależność.

Ta klasyczna trasa zazwyczaj podzielona jest na cztery etapy i rozpoczyna się od wjazdu kolejką gondolową z Borowca do schroniska Jastrebec.

Klasyczna trasa z Borowca przez Jastrebec – opis

1. Pierwszym etapem klasycznej trasy jest wjazd kolejką gondolową z Borowca do schroniska Jastrebec. Kolejka gondolowa działa w lecie od 8:30 do 18:30, a przejazd trwa około 30 minut. Schronisko znajduje się na wysokości 2369 m n.p.m., co oznacza, że warunki pogodowe mogą znacznie różnić się od tych w kurorcie u podnóża góry;
   
2. Po dotarciu do schroniska Jastrebec, drugi etap obejmuje stosunkowo łatwe przejście górską drogą przez około 50 minut do schroniska Musała;
   
3. Trzeci etap prowadzi ze schroniska Musała do schroniska przy Lodowym Jeziorze (Ledeno Ezero), gdzie szlak staje się bardziej kamienisty i może wymagać użycia rąk w niektórych miejscach;
   
4. Ostatni etap to najtrudniejsza część trasy, choć najkrótsza – ze schroniska do szczytu Musała. Jest bardzo stroma, a szlak wąski i skalisty. Odległość wynosi jednak mniej niż kilometr i zajmuje około 30 minut. Na całej trasie znajdują się dobre oznaczenia, co czyni ją bezpieczną nawet dla rodzin z dziećmi. Należy jednak pamiętać o powrocie przed zamknięciem kolejki gondolowej.

Niezbędne wyposażenie turysty

Podstawowe wyposażenie turysty wybierającego się na Musałę powinno obejmować wygodne buty trekkingowe, plecak, kurtka przeciwdeszczowa, ciepłe ubrania (nawet latem), woda (minimum 1,5 litra), prowiant (kanapki), krem z filtrem przeciwsłonecznym, okulary przeciwsłoneczne oraz opcjonalnie kijki trekkingowe. Klapki i sandały absolutnie nie nadają się na tę trasę. W schroniskach po drodze można zakupić podstawowe jedzenie i napoje, jednak ze względu na ograniczenia czasowe lepiej przygotować własne kanapki. 

Historia i znaczenie nazwy szczytu Musała

Nazwa Musała pochodzi z języka arabskiego poprzez tureckie Musalla, co oznacza „miejsce blisko Boga”, „drogę do Boga” lub „miejsce modlitwy”. Nadana została najprawdopodobniej w okresie panowania osmańskiego. Poprzednia nazwa tego wzniesienia zaginęła w historii. Co ciekawe, w latach 1949-1962 szczyt nosił nazwę Stalin, na cześć radzieckiego dyktatora Józefa Stalina. Obecnie na szczycie znajduje się stacja meteorologiczna i Podstawowe Obserwatorium Środowiskowe „Musała” utworzone przez Narodowy Instytut Meteorologii i Hydrologii oraz Instytut Badań Jądrowych i Energii Jądrowej.

Ciekawostki historyczne związane z Musałą

Według legend Musała mogła być jednym z pierwszych szczytów w historii zdobytych przez człowieka. Istnieją przekazy sugerujące, że Filip V, król Macedonii, wspiął się na nią w 181 roku p.n.e. Wraz z wiernym oddziałem podróżował przez tydzień, aby dotrzeć do podnóża wysokiej góry zwanej Haemus. Sama wspinaczka zajęła mu kolejne trzy dni i dwie chłodne noce. Na wierzchołku nakazał zbudować ołtarze ku czci Zeusa oraz boga Słońca Heliosa i złożył im ofiary.

Istnieją jednak wątpliwości, czy rzeczywiście zdobył Musałę, czy może inną górę w okolicy. Nie wiadomo też, czy zdawał sobie sprawę, że przejdzie do historii jako jeden z pierwszych alpinistów. Z bardziej współczesnych wydarzeń warto odnotować, że pierwszego wejścia dokonano w 1923 roku. Szczyt Musała znajduje się również na liście 100 narodowych obiektów turystycznych, co oznacza możliwość zdobycia pamiątkowego stempla w stacji meteorologicznej na szczycie podczas wyprawy.